برنامه‌های دولت ایران برای جبران عقب‌ماندگی شبکه ریلی
نويسنده: مدیر ، ۲۱ فروردین ۱۳۹۵ ، بدون دیدگاه

توسعه بخش ریلی ایران در بیش از ۳دهه گذشته کند بوده و دولت امیدوار است که تا مارس ۲۰۲۱ (سال ۱۴۰۰) بتواند ظرفیت حمل مسافر شبکه ریلی کشور را ۲برابر کند.

توسعه بخش ریلی ایران در بیش از ۳دهه گذشته کند بوده است. از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تنها ۳هزار و ۴۱۸مایل خط راه آهن احداث شده تا ۲هزار و ۷۹۶مایل خط ریلی موجود را توسعه دهد.
براساس گزارشی که در ماه ژانویه توسط مرکز تحقیقات مجلس ایران منتشر شده، بودجه سالانه پیشنهادی از سوی حسن روحانی، دولت بودجه اختصاص یافته برای توسعه بخش ریلی را ۱۲٫۸درصد افزایش داده و به حدود ۲۱٫۲۶تریلیون ریال(۷۰۲میلیون دلار) برای سال مالی منتهی به ۲۰مارس ۲۰۱۷ رسانده است. اما افزایش بودجه بخش ریلی هنوز فاصله زیادی با رقم مورد نیاز دارد. حل مشکل واگن‌های قدیمی و دیگر نارسایی‌های زیرساختی مستلزم میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری است.
شرکت ساخت و توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل ایران که از زیرمجموعه‌های وزارت راه و شهرسازی است از نظر طول شبکه ریلی و خدمات مسافری و باری از کشورهای منطقه و کشورهای صنعتی عقب افتاده است.
این شرکت هنوز برای اتمام ۴۶پروژه‌یی که قرار بوده تا ۱۹مارس امسال عملیاتی شود با مشکل مواجه است. بنابراین براساس گزارش مرکز تحقیقات، بودجه پیشنهادی برای سال مالی ۱۷-۲۰۱۶ قرار است ۸٫۷۸ تریلیون ریال (۲۹۰میلیون دلار) به پروژه‌های نیمه تمام اختصاص داده شود و بقیه بودجه بخش ریلی یعنی حدود ۱۲٫۴۸تریلیون ریال(۴۱۲٫۲میلیون دلار) صرف یک پروژه ریلی برقی بین اصفهان و اهواز خواهد شد.
با تکمیل این پروژه‌ها، طول خطوط شبکه ریلی در ایران به ۷هزار و ۴۵۶مایل خواهد رسید. ایران همچنین قصد دارد شبکه ریلی خود را طی یک دهه آینده دو برابر کند و واگن‌های قدیمی که با سرعت ۵۵ مایل در ساعت حرکت می‌کنند با ترن‌های پرسرعتی که روی خطوط برقی حرکت می‌کنند، جایگزین کند. به گفته عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی این کار برای تکمیل شدن طی ۵ سال به ۲۸میلیارد دلار اعتبار نیاز دارد.
یک شبکه ریلی توسعه‌یافته‌تر مزایایی برای ایران خواهد داشت. به گفته یونیسف، نرخ تصادفات جاده‌یی در ایران حدود ۲۰ برابر متوسط جهانی است. ایجاد یک شبکه حمل و نقل ریلی مدرن و توسعه یافته همچنین به کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا کم خواهد کرد. این دو از چالش‌های عمده دولت ایران در مناطق شهری در سال‌های اخیر بوده‌اند.
به گفته مجید بابایی، کارشناس صنعت ریلی، شبکه ریلی ایران سالانه حدود ۳۵میلیون تن بار و حدود ۲۷میلیون مسافر جابه‌جا می‌کند. به گفته آخوندی این حدود ۸ درصد بار و ۶ درصد مسافر است. بابایی با انتقاد از سهم کم بخش ریلی کشور در حمل و نقل بار و مسافر خاطرنشان می‌کند که با وجود درخواست‌های مقامات ارشد برای سرعت بخشیدن به خصوصی‌سازی صنایع، دولت در یک دهه گذشته نتوانسته یک نهاد رگولاتوری ویژه را برای بخش ریلی ایجاد کند.
فعلا دولت امیدوار است که تا مارس ۲۰۲۱(سال ۱۴۰۰) بتواند ظرفیت حمل مسافر شبکه ریلی کشور را دو برابر کند. مسعود احمدی، معاون فنی رییس راه آهن ایران گفت درحال حاضر عمر متوسط واگن‌ها در ایران حدود ۲۹سال است. این رقم باید به ۱۵سال کاهش یابد تا با استانداردهای جهانی مطابقت کند. این درحالی است که حتی واگن‌هایی با عمر ۵۵ سال نیز هنوز در شبکه ریلی کشور مورد استفاده قرار می‌گیرند.





نشریات
فصلنامه فارسی علمی - پژوهشی مهندسی حمل و نقل
فصلنامه انگلیسی علمی - پژوهشی IJTE
فصلنامه انگلیسی علمی - پژوهشی IJARE
ماهنامه فنی مهندسی حمل و نقل توسعه
فصلنامه فنی مهندسی حمل و نقل محور توسعه
کتاب ها